Kamfanin Dillancin Labaran Hauza | A cikin wannan rubutu, ana nazari da kuma ba da amsa ga ɗaya daga cikin shubuhar da ake yawan yaɗawa game da ayoyin Alƙur’ani mai girma.
Shin Alƙur’ani ya ce duk inda kuka ga kafiri, ku kashe shi?
Ɗaya daga cikin shubuhar da ake gabatarwa lokaci-lokaci game da Musulunci da Alƙur’ani ita ce: “Alƙur’ani ya bayyana kai tsaye cewa duk inda kuka sami kafirai da mushrikai, ku kashe su; saboda haka Musulunci addini ne na tashin hankali.”
Domin amsa wannan shubuha, ba lallai ba ne mu fara shiga cikin dogayen bayanan tarihi da tafsiri. Abu mafi sauƙi shi ne: mu karanta ayar gaba ɗaya, sannan mu karanta abin da ya gabace ta da abin da ya biyo bayanta.
Domin idan muka ɗauki jumla guda daga cikin wani rubutu, muka ware ta ba tare da la’akari da wanda ake magana a kansa, yanayin da aka faɗe ta, da abin da ya faru da ya jawo maganar ba, za mu iya ƙirƙirar irin wannan shubuha game da kusan kowane littafi.
Nazarin ayoyi uku da ake kafa shubuhar a kansu
Mu fara da Suratun Nisa’i, aya ta 91. Ayar tana cewa:
فَإِنْ لَمْ یَعْتَزِلُوکُمْ وَیُلْقُوا إِلَیْکُمُ السَّلَمَ وَیَکُفُّوا أَیْدِیَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ؛
“Idan ba su nisance ku ba, ba su nemi ku zauna lafiya ba, kuma ba su daina yaƙar ku ba, to ku kama su, ku kashe su duk inda kuka same su.”
A kula cewa wannan jumla tana ɗauke da sharuɗɗa uku a jere, ba umarni ne na gama-gari ba:
- “Ba su nisance ku ba.”
- “Ba su nemi zaman lafiya da ku ba.”
- “Ba su daina kai hari ba.”
Ma’ana, hukuncin da ya zo a ƙarshen ayar yana aiki ne kawai idan waɗannan sharuɗɗa ukun sun haɗu gaba ɗaya. Idan mutum ya nisance su, ko ya nemi zaman lafiya, ko ya daina yaƙi, to ba shi ne wanda wannan ayar take magana a kansa ba.
Saboda haka, abin da ake magana a kai shi ne mutumin da har yanzu yake yaƙi, kuma idan ba a tunkare shi ba, rayuka, dukiyoyi da mutuncin Musulmai za su kasance cikin haɗari. Cire waɗannan sharuɗɗa uku sannan a ɗauki ƙarshen ayar kaɗai, shi ne ke haifar da wannan shubuha.
Suratul Baƙara, aya ta 191
Aya ta 191 ta Suratul Baƙara ma tana daga cikin ayoyin da ake kafa shubuha da su ba tare da la’akari da ayar da ta gabace ta ba.
Ayar tana cewa:
وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَیْثُ أَخْرَجُوکُمْ؛
“Ku kashe su duk inda kuka same su, ku kuma kore su daga inda suka kore ku.”
Amma domin fahimtar wannan ayar da kyau, dole ne a karanta ayar da ta gabace ta. A aya ta 190, Alƙur’ani yana cewa:
وَ قَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ وَلَا تَعْتَدُوا؛
“Ku yi yaƙi a tafarkin Allah da waɗanda suke yaƙar ku, amma kada ku wuce iyaka (wuce kima).”
Wannan aya ta bayyana iyakar yaƙin tun kafin a shiga cikin bayaninsa: “waɗanda suke yaƙar ku.”
Haka kuma, Alƙur’ani ya sanya iyaka har a cikin batun yaƙi a Masallacin Harami, inda ya bayyana cewa kada a fara yaƙi a wurin sai idan su ne suka fara yaƙin. Wannan yana nuna cewa hatta a cikin umarnin da ya shafi yaƙi, Alƙur’ani yana sanya iyakoki.
Saboda haka, batun ba wai kawai kasancewar mutum kafiri ko mushriki ba ne; ana magana ne kan wanda ya kai hari ga Musulmai kuma yake yaƙarsu.
Suratut Tauba, aya ta 5
Wataƙila aya ta 5 ta Suratut Tauba ita ce mafi shahara daga cikin ayoyin da ake yaɗawa a kafafen sada zumunta domin sukar Musulunci.
Ayar tana cewa:
فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِکِینَ حَیْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ کُلَّ مَرْصَدٍ؛
“Idan watannin haramun sun wuce, to ku kashe mushrikai duk inda kuka same su, ku kama su, ku kewaye su, kuma ku zauna kuna jiran su a duk wuraren da za su iya wucewa.”
Amma wannan ayar ƙarshen wani lamari ne, ba farkonsa ba. Tun daga farkon Suratut Tauba, ana magana ne kan wasu mushrikai waɗanda suka yi yarjejeniya da Musulmai sau da yawa, sannan suka karya yarjejeniyar sau da yawa.
A aya ta 13 ta wannan sura, Allah yana cewa:
أَلَا تُقَاتِلُونَ قَوْمًا نَکَثُوا أَیْمَانَهُمْ وَهَمُّوا بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُمْ بَدَءُوکُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ؛
“Shin ba za ku yi yaƙi da mutanen da suka karya rantsuwarsu ba, suka yi niyyar korar Manzon Allah, kuma su ne suka fara yaƙin da ku?”
Saboda haka, abin da ake magana a kai shi ne wani takamaiman tarihi na cin amanar yarjejeniya da kuma fara yaƙi, ba kawai saboda mutum yana da wata akida daban ba.
Amma abin da ake yawan yaɗawa shi ne rabin farko na aya ta 5 kawai. Jumlar ba ta ƙare a nan ba. Ci gaba da ayar yana cewa:
فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّکَاةَ فَخَلُّوا سَبِیلَهُمْ؛
“Amma idan suka tuba, suka tsayar da salla, suka bayar da zakka, to ku sake musu hanya.”
Wato ayar kanta ta tanadi hanyar fita daga wannan hukunci. Idan aka cire wannan ɓangaren, ana iya ba da wani hoto daban da abin da ayar take nufi.
Aya ta gaba tana nuna rahamar Musulunci
Wata muhimmiyar shaida ita ce ayar da ta biyo bayan wannan aya:
وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِکِینَ اسْتَجَارَکَ فَأَجِرْهُ حَتَّیٰ یَسْمَعَ کَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ؛
“Idan wani daga cikin mushrikai ya nemi mafaka daga gare ka, ka ba shi mafaka har ya ji maganar Allah, sannan ka kai shi wurin da yake cikin aminci.”
A nan akwai matakai uku a jere:
1. Ka ba shi mafaka.
2. Ka ba shi damar jin maganar Allah.
3. Ka raka shi zuwa wurin da yake cikin aminci.
Ma’ana, ko mutumin da ya kasance maƙiyi a baya, idan ya daina yaƙi kuma ya nemi mafaka, Musulmai an umurce su da su ba shi kariya kuma su tabbatar ya isa wurin aminci.
Alƙur’ani ya umurci yin alheri ga waɗanda ba sa yaƙar su
Idan mutum yana son fahimtar yadda Alƙur’ani yake kallon waɗanda ba Musulmai ba, bai kamata ya tattara ayoyin yaƙi kawai ba tare da la’akari da sauran ayoyin Alƙur’ani ba.
Suratul Mumtahana, aya ta 8, ta bayyana wata ƙa’ida mai muhimmanci:
لَا یَنْهَاکُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِینَ لَمْ یُقَاتِلُوکُمْ فِی الدِّینِ وَلَمْ یُخْرِجُوکُمْ مِنْ دِیَارِکُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَیْهِمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ؛
“Allah ba Ya hana ku yin alheri da adalci ga waɗanda ba su yaƙe ku saboda addini ba, kuma ba su kore ku daga gidajenku ba. Lalle Allah yana son masu yin adalci.”
A kula sosai: Alƙur’ani bai ce kawai a yi haƙuri da su ba. Ya ce: “Ku yi musu alheri kuma ku yi musu adalci.”
Wannan misali ɗaya ne kawai daga cikin shubuhar da ake yaɗawa kullum a kafafen sada zumunta. Ya isa mutum mai son tayar da hankali ya cire wani ɓangare na aya daga mahallinsa, sannan ya gabatar da shi cikin wani gajeren bidiyo na ƴan daƙiƙu. Daga nan mutum ya kalli waɗannan ƴan daƙikun kawai, ya fara shakkar imaninsa, alhali da ɗan lokaci na tunani da karanta cikakken bayani, shubuhar za ta iya gushewa.
Muhimmin darasin da ya kamata mu koya
Abin da ya fi muhimmanci fiye da amsa wannan shubuha guda ɗaya shi ne irin tsarin da ya kamata mu bi wajen fahimtar addini gaba ɗaya.
Hanyar da Annabawa, Ahlulbaiti da bayin Allah suka bi wajen isar da wannan addini ta kasance cike da wahala da ƙoƙari. Mafi ƙarancin abin da za mu iya yi shi ne kada mu gina fahimtar addininmu bisa wasu gajerun bidiyoyi marasa cikakken bayani a kafafen sada zumunta.
A maimakon haka, ya kamata mu karanta littafin Allah cikin natsuwa da haƙuri, mu fahimci ayoyi cikin mahallinsu, sannan mu kare gaskiyar Alƙur’ani da ilimi da basira.
Allah Ya sa idan ranar da za mu tsaya a gabansa ta zo, ya tambaye mu: “Me kuka yi domin addinina?”, mu kasance muna da abin da za mu ba da amsa.
Ra'ayinka